وسائل الشیعة در جهاد با نفس

در روایاتی که از پیامبر(ص) و امامان شیعیان(علیهم‌السلام) به ما رسیده است جهاد به دو بخش تقسیم شده است:

جنگ مسلمان با دشمن

جنگ مسلمان با خودش

اما جنگ با خود و یا مجاهده با نفس چه اصولی و چارچوبی دارد؟ هدفش کجاست؟ چه چیزهایی در این جنگ حرام تلقی شده و چه چیزهایی واجب است؟ مستحبات و مکروهاتش کدام است؟

یکی از منابعی که در این باب، چارچوب مشخصی را بیان می‌نماید، کتاب «وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة» است. شیخ حر عاملی در جلد پانزدهم وسائل الشیعه، مباحث کتاب الجهاد را به دو بخش تقسیم نموده‌ است:

ابواب جهاد العدو و ما یناسبه (جهاد با دشمن)

ابواب جهاد النفس و ما یناسبه (جهاد با نفس)

ایشان ذیل عنوان دوم پاره‌ای از مهم‌ترین مطالب اخلاقی و مسائلی که شیعیان در باب شکل‌دهی شخصیت دینی‌شان باید مدّ نظر قرار دهند را ذکر می‌کند.

درباره این منبع باید در نظر داشت که از یک سو وسائل الشیعه کتابی معتبر در بین فقهای شیعه محسوب می‌شود و هیچ فقیهی از این کتاب بی‌نیاز نیست. اساس روایاتی که در مباحث استدلالی فقه مطرح می‌شود، روایاتی است که در وسائل الشیعه مطرح شده است. از سوی دیگر شیخ حرّ عاملی سعی بر آن داشته است تا از میان انبوه روایاتی که به دست ما رسیده است، روایات را به صورت کاملا منظم و دسته بندی شده در این کتاب بیاورد. در عین حال تلاش ایشان بر آن بوده است که به کتب اربعه محدود نماند و دیگر منابع حدیثی را نیز مدّ نظر قرار دهد. البته تنظیم ابواب بر اساس تنظیم کتب فقهی است و همین مسأله نیز مراجعه فقیه را به این کتاب آسان‌تر می‌کند.

 

پ.ن:

یک. به دوستداران این مباحث پیشنهاد می‌کنم مطالعه مقدمه وسائل الشیعه را از دست ندهید. متن آن را می‌توانید از لینک زیر بخوانید:

http://lib.eshia.ir/11025/1/3

دو. شیخ در آن مقدمه ضمن اشاره به این نکته که کتاب وسائل منابعی بیشتر از کتب اربعه را مدّ نظر قرار داده است، با استفاده از صنعت ادبی تضمین، به زیبایی اسامی کتبی را که بدان توجه داشته است را در ضمن مقدمه خود ذکر می‌کند:

«فعليك بهذا الكتاب (الكافي) في (تهذيب) (من لا يحضره الفقيه) ب‍(محاسن) (الاستبصار) (الشافي) من (علل الشرائع) أهل (التوحيد) بدواء (الاحتجاج) مع (قرب الإسناد) الى (طبّ الأئمة) الأطهار، السالك ب‍(الإخوان) في (نهج البلاغة) الى رياض (ثواب الأعمال) و (مجالس) (مدينة العلم) و مناهل (عيون الأخبار)، الهادي الى أشرف (الخصال) ب‍(مصباح) (كمال الدين) و (كشف الغمة) عن أهل (البصائر) و الأبصار.»

سه. انشاا… مباحث این کتاب را در نوشته‌های بعدی پی خواهیم گرفت. علاقمندان می‌توانند این بحث را در اینجا ببینند:

أبواب جهاد النفس و ما یناسبه

یک دیدگاه برای ”وسائل الشیعة در جهاد با نفس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *